Mergel: streeknaam voor kalksteen; ontstaan uit ondiepe krijtzeeën, ruim 120 miljoen jaar geleden. Het is door de eeuwen heen ontstaan uit planten- en dierenresten. De winning van mergel in Limburg is minstens 2000 jaar oud. De oorspronkelijk Romeinse ontginners van de grotten gebruikten mergel als bouwsteen voor ‘hunner villa’s, fortificaties, bruggen en fundamenten’.

De laatste 400 jaar is er in de mergelgrotten in Zuid Limburg commerciële mergelwinning gedaan; de mergelblokken werden uit degrotten gebroken. Dikke blokken werden met de hand uitgezaagd en gekapt en vervolgens door middel van een wig van de achterwand gebroken door de zogenaamde blokbrekers. Zij haalden de goede mergel tussen twee andere gesteente lagen uit met hamer en beitel, sporen daarvan zijn nog steeds te zien aan alle krassen in het plafond. De ‘blokbrekers’ woonden in de grotten in kleine ‘gaten’ in de bergwand. Geulhem: ‘het eenige Nederlandsche dorp waar de Mensch evenals in de praehistorische tijden als holbewoner leefde’.

Mergel is een uitstekend bouwmateriaal. Met name de oudere huizen, kerken, kloosters en boerderijen werden dan ook met deze blokken gebouwd. Mergel isoleert heel goed, was destijds goedkoop en is makkelijk te bewerken. Alleen in Geulhem creëerde men meer dan 25 kilometer gangen

Uit de ‘Fransche tijd’ (1792-1801) dateert nog “De Kapel van het Bergske” ’ te bewonderen in het huidige “La Chambre de Festin” – gedeelte. De Kapel was een onderaardse schuilkapel waarnaar de bewoners van Geulhem vluchtten uit angst voor de Franse bezetters en er hun “illegale” diensten hielden. In de aan La Caverne de Geulhem grenzende Geulhemmergroeve vindt men nog een hele ruimte die als kapel is ingericht in de Franse tijd met schitterende fresco’s en een biechtstoel geheel uit mergel.

Toeristen en bevolking bezochten reeds in 1925 onderaardse toneelopvoeringen in het huidige La Caverne de Geulhem. Hiervan wordt bericht met beelden in de ‘Katholieke Illustratie’. Bewoners van ‘diverse pluimage’ decoreerden La Caverne de Geulhem door de eeuwen heen met bewonderenswaardige wandschilderingen.